Mức đầu tư là con số dễ so nhất, và chính vì dễ nên nó được so nhiều nhất. Nhưng hai chương trình có cùng mức đầu tư hoàn toàn có thể dẫn tới hai tổng chi phí rất khác nhau.
Bài này không nêu con số nào. Nó nêu các nhóm khoản để bạn tự điền cho từng lựa chọn — rồi so cái tổng, chứ không so cái đầu tiên.
Nhóm một: khoản chính và tính chất của nó
Câu hỏi quan trọng nhất về khoản chính không phải nó bao nhiêu, mà là nó có thu hồi được không.
Một khoản đóng góp không hoàn lại và một khoản đầu tư có thể thu hồi sau một thời gian là hai thứ khác hẳn về bản chất, dù con số trên giấy có thể giống nhau.
Câu hỏi: khoản này có hoàn lại không · nếu có thì sau bao lâu và với điều kiện gì · và trong thời gian đó nó có sinh lợi hay có rủi ro mất giá không.
Nhóm hai: các khoản bắt buộc đi kèm
Mọi chương trình đều có các khoản ngoài khoản chính: phí xử lý hồ sơ, phí thẩm tra, các khoản bắt buộc theo quy định.
Câu hỏi quan trọng: khoản nào tính theo hồ sơ và khoản nào tính theo từng người. Với gia đình nhiều thành viên, sự khác biệt này có thể lớn hơn cả phần chênh lệch ở khoản chính.
Cũng nên hỏi: khoản nào phải trả trước khi có kết quả, và nếu hồ sơ không được chấp thuận thì khoản nào được hoàn.
Nhóm ba: chi phí chuyên môn
Tư vấn pháp lý, chuẩn bị hồ sơ, dịch thuật và hợp pháp hoá giấy tờ, các đánh giá và xác nhận cần thiết.
Nhóm này thay đổi nhiều theo độ phức tạp của hoàn cảnh bạn, và nó là nhóm đáng chi chứ không đáng cắt — nhưng nó phải nằm trong bảng.
Nhóm bốn: chi phí duy trì
Đây là nhóm hay bị bỏ sót nhất vì nó nằm ở tương lai, và nó có thể kéo dài nhiều năm.
Các khoản định kỳ để giữ tư cách, chi phí gia hạn, chi phí liên quan tới nghĩa vụ có mặt, chi phí quản lý khoản đầu tư nếu có.
Câu hỏi: để giữ tư cách này trong nhiều năm, mỗi năm tôi phải chi những gì.
Nhóm năm: chi phí của rủi ro
Không phải một con số mà là một câu hỏi: nếu điều xấu xảy ra, tôi mất bao nhiêu.
Nếu hồ sơ không được chấp thuận · nếu chương trình thay đổi giữa chừng · nếu tôi không đáp ứng được một nghĩa vụ duy trì · nếu khoản đầu tư mất giá.
Bốn kịch bản này đều có thể xảy ra, và mức thiệt hại của chúng khác nhau rất nhiều giữa các chương trình. Đây thường là chỗ phép so sánh đảo ngược so với khi chỉ nhìn mức đầu tư.
Nhóm sáu: chi phí của thời gian
Đây là nhóm không phải tiền nhưng phải nằm trong bảng, vì nó ảnh hưởng tới quyết định nhiều như các nhóm kia.
Thời gian tới khi có kết quả. Nếu hai lựa chọn có tổng chi phí gần nhau nhưng một cái cho kết quả sớm hơn đáng kể, đó là một khác biệt thật — đặc biệt khi bạn có một mốc đời sống cứng như năm học của con.
Thời gian tới khi có tư cách ổn định. Khác với mốc trên, và thường dài hơn nhiều. Đây là con số ít được nêu trong các bảng so sánh mà lại là con số nhiều người thật sự quan tâm.
Và thời gian của chính bạn. Một số chương trình đòi hiện diện, đòi tham gia trực tiếp vào việc quản lý khoản đầu tư, hoặc đòi những bước phải làm định kỳ. Thời gian ấy có giá, dù nó không xuất hiện trên bất kỳ hoá đơn nào.
Quy về cùng một đơn vị
Với mỗi lựa chọn, tính hai con số: tổng số tiền ra khỏi túi bạn từ đầu tới khi hoàn tất mọi nghĩa vụ, và phần trong đó không bao giờ quay lại.
Con số thứ hai là con số đáng so nhất, vì nó là cái giá thật của việc có được tư cách đó. Một chương trình đòi số tiền lớn nhưng phần lớn thu hồi được có thể rẻ hơn hẳn một chương trình đòi ít hơn nhưng mất trắng.
Và cả hai con số phải tính cho đúng số người trong gia đình bạn, không phải cho một người.
Mọi khoản phí và điều kiện hoàn trả phải lấy từ cơ quan có thẩm quyền của nước đó, và nên được kiểm lại gần thời điểm nộp vì chúng thay đổi. Với phần liên quan tới khoản đầu tư và tới nghĩa vụ thuế, hãy hỏi chuyên gia độc lập chứ không chỉ hỏi bên giới thiệu chương trình.
Khoản đầu tư có thu hồi được thì có phải là rẻ hơn không?
Thường là vậy về mặt chi phí thật, nhưng phải tính cả rủi ro mất giá và điều kiện để được thu hồi. Hãy hỏi cả hai vế.
Phí tính theo người hay theo hồ sơ khác nhau nhiều không?
Với gia đình nhiều thành viên, sự khác biệt này có thể lớn hơn phần chênh lệch ở khoản chính. Đây là câu nên hỏi sớm.
Nếu hồ sơ không được chấp thuận thì tôi mất gì?
Tuỳ chương trình — có khoản được hoàn, có khoản không. Hãy hỏi rõ từng khoản trước khi trả bất cứ thứ gì.
Chi phí duy trì có lớn không?
Khác nhau rất nhiều và nó kéo dài nhiều năm, nên phải nằm trong bảng. Hãy hỏi cụ thể: mỗi năm tôi phải chi gì để giữ tư cách này.
